1060 / C60 / 1.0601 ve C60E / CK60 / 1.1221; yüksek karbon oranı sayesinde ısıl işlem sonrası yüksek dayanım, sertlik ve aşınma direnci sağlayan karbon çelikleridir.
SAE/AISI 1060, yüksek karbonlu ve ısıl işlem uygulanabilir bir karbon çeliğidir. Yüksek karbon oranı sayesinde uygun ısıl işlem sonrasında yüksek dayanım, sertlik ve aşınma direnci elde edilebilir. Bu nedenle aşınma, sürtünme ve mekanik yük altında çalışan makine elemanlarında değerlendirilir.
1060 ailesi içinde Avrupa referansları olarak C60 / 1.0601 ile C60E / eski CK60 / 1.1221 öne çıkar. Bu referanslar ticari olarak yakın olsa da, aynı sertifika veya aynı teslim şartı anlamına gelmez. Siparişte istenen standart, malzeme numarası, teslim şartı, kesit ölçüsü ve EN 10204 3.1 sertifika ihtiyacı açıkça belirtilmelidir.
| Ticari / Uluslararası Tanım | Avrupa ve Eski DIN Referansı | Malzeme Numarası | Genel Açıklama |
|---|---|---|---|
| SAE/AISI 1060 UNS G10600 |
C60 | 1.0601 | Yüksek karbonlu, ısıl işlem uygulanabilir karbon çeliği |
| SAE/AISI 1060 | C60E Eski DIN: CK60 / Ck60 |
1.1221 | Daha sıkı kimyasal kalite limitleriyle tanımlanan özel kalite referansı |
| Özel sipariş referansı | C60R Eski DIN: Cm60 |
1.1223 | Farklı veya daha dar bileşim şartları gerektiren özel varyant |
Teknik not: C60, C60E ve C60R aynı karbon seviyesi çevresinde yer alsa da otomatik olarak birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Özellikle fosfor, kükürt, teslim şartı ve sertifika gereksinimleri proje açısından belirleyici olabilir.
Aşağıdaki değerler SAE 1060 ve C60 kalite ailesi için genel referans niteliğindedir. Nihai kimyasal analiz, sipariş standardı ve EN 10204 3.1 malzeme sertifikası ile teyit edilmelidir.
| Element | SAE/AISI 1060 | C60 / 1.0601 | C60E / 1.1221 |
|---|---|---|---|
| Karbon (C) | %0,55 – 0,65 | %0,57 – 0,65 | %0,57 – 0,65 |
| Silisyum (Si) | Ürün formuna bağlı | maks. %0,40 | maks. %0,40 |
| Manganez (Mn) | %0,60 – 0,90 | %0,60 – 0,90 | %0,60 – 0,90 |
| Fosfor (P) | maks. %0,030 | maks. %0,045 | Daha sıkı limit; sertifikaya göre teyit edilir |
| Kükürt (S) | maks. %0,050 | maks. %0,045 | Daha sıkı limit; sertifikaya göre teyit edilir |
C60E/CK60 kalitesinde fosfor ve kükürt limitleri C60 veya SAE 1060 referansından daha sıkı olabilir. Bu nedenle sertifika talebi bulunan projelerde yalnızca “1060” adıyla değil, tam malzeme numarasıyla sipariş verilmelidir.
Saf Çelik, proje gereksinimine göre 1060/C60 kalite ailesini farklı ürün formu ve teslim şartlarında değerlendirebilir:
Çap, boy, yüzey kalitesi, tolerans, teslim şartı ve sertifika gereksinimi teklif aşamasında teyit edilir.
1060/C60 için mekanik özellikler; çap veya kesit, teslim şartı ve uygulanan ısıl işleme bağlı olarak değişir. Bu nedenle tüm ürün formları için tek bir çekme dayanımı veya sertlik değeri vermek teknik olarak doğru değildir.
C60 için su verilmiş ve temperlenmiş (+QT) durumdaki referans mekanik değerler, kesit büyüdükçe değişir:
| Çap / Et Kalınlığı Referansı | Akma Dayanımı Rp0,2 | Çekme Dayanımı Rm | Uzama A5 |
|---|---|---|---|
| <16 mm | min. 580 MPa | 850 – 1000 MPa | min. |
| 16 – 40 mm | min. 520 MPa | 800 – 950 MPa | min. |
| 40 – 100 mm | min. 450 MPa | 750 – 900 MPa | min. |
Bu değerler C60 için belirli bir +QT referansını gösterir. Gerçek değerler, sipariş edilen çap, üretim yöntemi, kimyasal analiz ve ısıl işlem prosedürüne göre değişebilir; teklif veya sertifika değeri olarak doğrudan kullanılmamalıdır.
1060/C60 çelikleri, mekanik özelliklerini büyük ölçüde ısıl işlemden alır. Hedeflenen sertlik, aşınma direnci ve tokluk seviyesine göre uygun işlem prosedürü seçilmelidir.
| İşlem | Genel Referans Sıcaklık Aralığı |
|---|---|
| Sıcak şekillendirme / dövme | 1100 – 800°C |
| Normalizasyon | 820 – 860°C, hava soğutma |
| Yumuşatma tavı | 680 – 710°C, kontrollü fırın soğutması |
| Sertleştirme | 800 – 840°C, yağ veya suyla soğutma |
| Temperleme | 550 – 660°C, hedef özelliğe göre |
Yumuşatılmış (+A) C60 için sertlik referansı genellikle maksimum yaklaşık 241 HB seviyesindedir. Nihai sertlik ve temperleme sıcaklığı, parçanın çalışma şartlarına göre ısıl işlem uzmanı tarafından belirlenmelidir.
1060/C60, tavlanmış durumda torna, freze, delme ve taşlama işlemlerine uygundur. Ancak karbon oranı nedeniyle, 1040 veya 1045 gibi daha düşük karbonlu kalitelere göre daha yüksek takım aşınması ve daha dikkatli kesme parametreleri beklenmelidir.
1060/C60 çeliğinin kaynak kabiliyeti sınırlıdır. Yüksek karbon oranı nedeniyle kaynak bölgesinde sertleşme ve çatlak riski oluşabilir. Kaynak zorunlu olduğunda; proje bazlı ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi, kontrollü soğutma ve gerekirse kaynak sonrası gerilim giderme işlemi onaylı kaynak prosedürüyle değerlendirilmelidir.
SAE 1060 ve C60 / 1.0601, karbon oranı bakımından yakın uluslararası referanslardır. Ancak siparişte tam standart, ürün formu, teslim şartı ve sertifika gereksinimi mutlaka doğrulanmalıdır.
Eski DIN CK60 veya Ck60 tanımı, güncel Avrupa referansında C60E ve 1.1221 ile ilişkilendirilir. C60 / 1.0601 ile ticari olarak yakın olsa da, sertifika açısından aynı kabul edilmemelidir.
Yüksek karbon oranı nedeniyle kaynak kabiliyeti sınırlıdır. Kaynak zorunluysa uygun ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi ve kontrollü soğutma içeren onaylı bir kaynak prosedürü kullanılmalıdır.
1060, C60 veya C60E/CK60 talebiniz için çap veya kesit, boy, miktar, teslim şartı, hedef sertlik veya mekanik değerler ve sertifika ihtiyacınızı paylaşabilirsiniz. Saf Çelik ekibi, projenize uygun kalite ve tedarik seçeneğinin belirlenmesinde destek sağlar.
X19NiCrMo4 (1.2764), yüksek nikel içeriği sayesinde yüksek çekirdek dayanımı, tokluk, iyi parlatılabilirlik ve ısıl işlemde düşük deformasyon hedeflenen kalıp uygulamaları için kullanılan alaşımlı bir sementasyon ve takım çeliğidir.
X20Cr13 / 1.4021, sertleştirilebilir yapısı ve orta düzey korozyon direnci ile öne çıkan martenzitik paslanmaz çeliktir. Saf Çelik’te sertifikalı, sıcak haddelenmiş ve kabuk soyulmuş yuvarlak çelik formunda değerlendirilir.
30CrMoV9 / 1.7707, krom-molibden-vanadyum alaşımlı yüksek dayanımlı bir ıslah çeliğidir. Yüksek yük, darbe ve yorulma altında çalışan miller, bağlantı elemanları ve ağır makine parçaları için değerlendirilir.
3315 çelik, 3415 çelik, 14NiCr14, 14NiCr18, 15NiCr13, 1.5752, 1.5860, sementasyon çeliği, nikel krom çeliği, dişli çeliği, özel kalite çelik, yuvarlak demir
Cf53 / C53G / 1.1213, yüksek yüzey sertliği ve tok çekirdek yapısı hedeflenen parçalar için kullanılan, indüksiyon veya alevle yüzey sertleştirmeye uygun bir karbon çeliğidir. Saf Çelik’te boru formunda değerlendirilir.
11SMnPb30 / 1.0718, yüksek kükürt ve kurşun içeriği sayesinde kısa talaş oluşumu, yüksek işleme hızı ve iyi yüzey kalitesi sağlayan kurşunlu soğuk çekme otomat çeliğidir.
ST37 dikişsiz borular; genel makine imalatı, mekanik sistemler ve hassas boru uygulamalarında kullanılan sıcak mamul veya soğuk çekme karbon çeliği borulardır. Siparişte ilgili boru standardı, teslim şartı ve sertifika açıkça belirtilmelidir.
ST37 / S235JR / 1.0037 transmisyon milleri; soğuk çekme işlemiyle üretilen, hassas ölçü toleransı, düzgün yüzey ve iyi işlenebilirlik sunan yuvarlak ve altıköşe dolu çeliklerdir.
1040 / C40-C40E / 1.0511-1.1186, 1045 / C45-C45E-CK45 / 1.0503-1.1191 ve 1050 / C50-C50E / 1.0540-1.1206; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti arasında farklı dengeler sunan orta karbonlu çeliklerdir.
17CrNiMo6 / 18CrNiMo7-6 / 1.6587; yüksek tork, aşınma ve temas yorulması altında çalışan ağır hizmet dişli, pinyon, taç dişli ve şaftlar için kullanılan krom-nikel-molibden alaşımlı sementasyon çeliğidir.
8620 / 20NiCrMo2-2 / 21NiCrMo2 / 1.6523; sementasyon sonrası sert ve aşınmaya dayanıklı yüzey ile tok çekirdek gerektiren dişli, mil, pim ve güç aktarım parçalarında kullanılan alaşımlı sementasyon çeliğidir.
100Cr6 / 1.3505 / AISI 52100; yüksek sertlik, aşınma direnci ve yuvarlanma yorulması performansı gereken bilya, makara, rulman bileziği ve hassas mekanik parçalar için kullanılan rulman çeliğidir.
50CrV4, 51CrV4 / 1.8159 ve SAE 6150; yaprak yay, helezon yay, torsiyon çubuğu ve dinamik yüklü parçalar için kullanılan krom-vanadyum yay çelikleri ailesidir.
39NiCrMo3 / 1.6510 ve SAE 8640; yüksek dayanım, tokluk ve yorulma direnci istenen şaft, dişli, aks ve ağır hizmet tipi makine parçalarında kullanılan alaşımlı ıslah çelikleridir.
30CrNiMo8 / 1.6580; yüksek sertleşebilirlik, tokluk ve yorulma dayanımı gerektiren ağır hizmet tipi makine, şaft, dişli ve dövme parçalarda kullanılan nikel-krom-molibden alaşım çeliğidir.
4340 / 34CrNiMo6 / 1.6582; yüksek dayanım, tokluk ve sertleşebilirlik gerektiren ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan nikel-krom-molibden alaşım ıslah çeliğidir.
5140 / 41Cr4 / 1.7035; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom alaşım ıslah çeliğidir. Dişli, şaft, aks ve mekanik aktarım parçalarında yaygın kullanılır.
Islahlı 4140 / 42CrMo4 / 1.7225 dövme çelik; su verme ve temperleme işlemiyle yüksek dayanım, tokluk ve sertlik dengesi elde edilen, ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan krom-molibden alaşım çeliğidir.
ST52-3 / S355J2G3 / 1.0570; yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan, yuvarlak, dövme, lama ve çekme boru formlarında tedarik edilebilen yapısal çelik ailesidir.
4140 / 42CrMo4 / 1.7225; yüksek dayanım, tokluk ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom-molibden alaşım çeliğidir. Yuvarlak, dövme, lama, sac ve dikişsiz boru formlarında tedarik edilebilir.
St35.8 / P235GH, basınç ve yüksek sıcaklık şartlarında kullanılmak üzere EN 10216-2 standardına göre üretilen dikişsiz kazan ve basınç borusudur. Buhar hatları, kazanlar, ısı eşanjörleri ve enerji tesisleri için uygundur.
ST52-3 dikişsiz boru; S355J2G3 ve 1.0570 referanslarıyla bilinen, yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan çelik borudur. Makine imalatı, konstrüksiyon ve genel mühendislik uygulamalarında kullanılır.
ST44 dikişsiz boru; S275JR, St 44-2 ve 1.0044 adlarıyla bilinen, makine imalatı, konstrüksiyon ve genel üretim için dengeli kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik sunan karbon çelik borudur.
4130 / 25CrMo4 / 1.7218 dikişsiz boru; dayanım, tokluk, işlenebilirlik ve kaynaklanabilirlik dengesi istenen mekanik uygulamalar için kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borudur.
4140 / 42CrMo4 ve 4150 / 50CrMo4 dikişsiz borular, yüksek dayanım, sertleşebilirlik ve tokluk gerektiren makine, hidrolik ekipman ve ağır sanayi parçalarının imalatında kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borulardır.