3315 çelik, 3415 çelik, 14NiCr14, 14NiCr18, 15NiCr13, 1.5752, 1.5860, sementasyon çeliği, nikel krom çeliği, dişli çeliği, özel kalite çelik, yuvarlak demir
3315 ve 3415, yüksek nikel ve krom içeriğiyle öne çıkan özel sementasyon çelikleridir. Bu çelikler; karbonlama, sertleştirme ve temperleme işlemleri sonrasında aşınmaya dayanıklı sert bir yüzey ile darbe ve çalışma yüklerine dayanıklı tok bir çekirdek yapısı elde edilmesi hedeflenen uygulamalarda kullanılır.
Saf Çelik’te bu kaliteler, piyasa kullanımındaki 3315 ve 3415 isimleriyle değerlendirilir. Teknik olarak 3315 grubu 1.5752 malzeme numarası ve 15NiCr13 / 14NiCr14 tanımlarıyla; 3415 grubu ise 1.5860 malzeme numarası ve 14NiCr18 tanımıyla ilişkilidir.
Önemli: 3315 ve 3415 aynı sementasyon çeliği ailesinde yer alsa da kimyasal bileşimleri, sertleşebilirlikleri ve çekirdek mekanik özellikleri farklıdır. Bir kalite, diğerinin otomatik ikamesi olarak kabul edilmemelidir. Siparişte istenen kalite, malzeme numarası, kimyasal analiz, teslim durumu ve sertifika beklentisi açıkça belirtilmelidir.
| Başlık | 3315 | 3415 |
|---|---|---|
| Ticari tanım | 3315 | 3415 |
| Malzeme numarası | 1.5752 | 1.5860 |
| Teknik tanımlar | 15NiCr13 / 14NiCr14 | 14NiCr18 |
| Malzeme ailesi | Yüksek nikel-kromlu sementasyon çeliği | Yüksek nikel-kromlu sementasyon çeliği |
| Genel kullanım yaklaşımı | Dişli, kam, mil ve transmisyon elemanları | Daha yüksek çekirdek dayanımı istenen dişli ve tahrik elemanları |
| Element | 3315 / 14NiCr14 / 1.5752 (%) | 3415 / 14NiCr18 / 1.5860 (%) |
|---|---|---|
| Karbon (C) | 0,14 – 0,20 | 0,10 – 0,17 |
| Silisyum (Si) | maks. 0,40 | 0,15 – 0,35 |
| Manganez (Mn) | 0,40 – 0,70 | 0,40 – 0,70 |
| Fosfor (P) | maks. 0,035 | maks. 0,035 |
| Kükürt (S) | maks. 0,035 | maks. 0,035 |
| Krom (Cr) | 0,60 – 0,90 | 0,90 – 1,30 |
| Nikel (Ni) | 3,00 – 3,50 | 4,25 – 4,75 |
3415 / 14NiCr18 / 1.5860 içindeki daha yüksek nikel ve krom oranı; sertleşebilirlik, çekirdek dayanımı ve daha zorlu çalışma koşullarındaki performans beklentisi açısından önemli bir farklılıktır. Nihai kalite seçimi; parça kesiti, istenen sementasyon derinliği, çalışma yükü, darbe gereksinimi ve ısıl işlem planına göre yapılmalıdır.
3315 ve 3415 düşük karbonlu çekirdek yapıları sayesinde sementasyon işlemine uygundur. Karbonlama ile yüzey karbon oranı yükseltilir; ardından uygun sertleştirme ve temperleme uygulanarak sert, aşınmaya dayanıklı yüzey ile daha tok bir çekirdek yapısı hedeflenir.
3415 / 14NiCr18 / 1.5860 için teknik ısıl işlem referansları:
| İşlem | Referans sıcaklık |
|---|---|
| Sıcak şekillendirme | 850 – 1150 °C |
| Yumuşak tavlama (+A) | 610 – 650 °C |
| Sertlik aralığına tavlama (+TH) | 830 – 860 °C |
| Ferrit-perlit yapısına tavlama (+FP) | 900 – 950 °C |
| Sementasyon | 850 – 900 °C |
| Çekirdek sertleştirme | 830 – 860 °C |
| Yüzey sertleştirme | 780 – 800 °C |
| Temperleme | 170 – 200 °C, en az 1 saat |
| Ara tavlama | 600 – 630 °C |
Bu sıcaklıklar teknik başlangıç referansıdır. Nihai ısıl işlem çevrimi; parça boyutu, kesit kalınlığı, istenen sementasyon derinliği, fırın tipi, soğutma ortamı, deformasyon riski ve hedef sertlik değerine göre yetkin bir ısıl işlem kuruluşu tarafından doğrulanmalıdır.
Aşağıdaki değerler sementasyon sonrası çekirdek için referans niteliğindedir. Stok malzemenin sertifikalı mekanik değerleri olarak değerlendirilmemeli; her parti için teslim durumu ve mevcut sertifikalar ayrıca incelenmelidir.
| Kalite ve kesit | Akma dayanımı | Çekme dayanımı | Uzama A5 | Kesit daralması | Darbe işi |
|---|---|---|---|---|---|
| 3315 / 1.5752, ≤ 11 mm | ≥ 835 MPa | 1030 – 1320 MPa | ≥ %9 | ≥ %40 | ≥ 55 J |
| 3315 / 1.5752, ≤ 30 mm | ≥ 785 MPa | 930 – 1230 MPa | ≥ | ≥ %45 | ≥ 55 J |
| 3315 / 1.5752, ≤ 63 mm | ≥ 735 MPa | 880 – 1180 MPa | ≥ | ≥ %45 | — |
| 3415 / 1.5860, ≤ 11 mm | ≥ 930 MPa | 1270 – 1420 MPa | ≥ %7 | ≥ %35 | ≥ 41 J |
| 3415 / 1.5860, ≤ 30 mm | ≥ 865 MPa | 1180 – 1370 MPa | ≥ %7 | ≥ %40 | ≥ 41 J |
| 3415 / 1.5860, ≤ 63 mm | ≥ 785 MPa | 1000 – 1320 MPa | ≥ %8 | ≥ %40 | — |
3315 ve 3415, yumuşak tavlı veya uygun ön işlem görmüş durumda talaşlı imalata uygundur. Sementasyon uygulanacak parçalarda kaba işleme, karbonlama, sertleştirme ve gerekiyorsa son taşlama sırası; ölçü kontrolü ve deformasyonun azaltılması açısından önemlidir.
Yüksek nikel-krom içeriği nedeniyle kaynak işlemi dikkatli planlanmalıdır. Kaynak gerektiğinde uygun kaynak prosedürü, ön tav, kontrollü soğutma ve gerekirse kaynak sonrası ısıl işlem; gerçek malzeme durumu ve kullanım koşullarına göre belirlenmelidir.
3315 / 14NiCr14 / 1.5752 ve 3415 / 14NiCr18 / 1.5860 özel kalite ürünlerin stok durumu, kesiti, boyu, teslim şartı ve sağlanabilecek dokümantasyonu teklif aşamasında teyit edilir. Kimyasal analiz veya ultrasonik muayene sonuçları, talep edilen orijinal üretici izlenebilirliği ya da EN 10204 3.1 malzeme sertifikasının otomatik yerine geçmez.
Güvenlik açısından kritik, kaldırma ekipmanı, basınçlı ekipman, havacılık veya benzeri yüksek sorumluluk taşıyan uygulamalarda; ilgili ürün standardı, sertifika, ısıl işlem kaydı ve müşteri teknik şartnamesi doğrulanmadan malzeme seçimi yapılmamalıdır.
X19NiCrMo4 (1.2764), yüksek nikel içeriği sayesinde yüksek çekirdek dayanımı, tokluk, iyi parlatılabilirlik ve ısıl işlemde düşük deformasyon hedeflenen kalıp uygulamaları için kullanılan alaşımlı bir sementasyon ve takım çeliğidir.
X20Cr13 / 1.4021, sertleştirilebilir yapısı ve orta düzey korozyon direnci ile öne çıkan martenzitik paslanmaz çeliktir. Saf Çelik’te sertifikalı, sıcak haddelenmiş ve kabuk soyulmuş yuvarlak çelik formunda değerlendirilir.
30CrMoV9 / 1.7707, krom-molibden-vanadyum alaşımlı yüksek dayanımlı bir ıslah çeliğidir. Yüksek yük, darbe ve yorulma altında çalışan miller, bağlantı elemanları ve ağır makine parçaları için değerlendirilir.
Cf53 / C53G / 1.1213, yüksek yüzey sertliği ve tok çekirdek yapısı hedeflenen parçalar için kullanılan, indüksiyon veya alevle yüzey sertleştirmeye uygun bir karbon çeliğidir. Saf Çelik’te boru formunda değerlendirilir.
11SMnPb30 / 1.0718, yüksek kükürt ve kurşun içeriği sayesinde kısa talaş oluşumu, yüksek işleme hızı ve iyi yüzey kalitesi sağlayan kurşunlu soğuk çekme otomat çeliğidir.
ST37 dikişsiz borular; genel makine imalatı, mekanik sistemler ve hassas boru uygulamalarında kullanılan sıcak mamul veya soğuk çekme karbon çeliği borulardır. Siparişte ilgili boru standardı, teslim şartı ve sertifika açıkça belirtilmelidir.
ST37 / S235JR / 1.0037 transmisyon milleri; soğuk çekme işlemiyle üretilen, hassas ölçü toleransı, düzgün yüzey ve iyi işlenebilirlik sunan yuvarlak ve altıköşe dolu çeliklerdir.
1060 / C60 / 1.0601 ve C60E / CK60 / 1.1221; yüksek karbon oranı sayesinde ısıl işlem sonrası yüksek dayanım, sertlik ve aşınma direnci sağlayan karbon çelikleridir.
1040 / C40-C40E / 1.0511-1.1186, 1045 / C45-C45E-CK45 / 1.0503-1.1191 ve 1050 / C50-C50E / 1.0540-1.1206; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti arasında farklı dengeler sunan orta karbonlu çeliklerdir.
17CrNiMo6 / 18CrNiMo7-6 / 1.6587; yüksek tork, aşınma ve temas yorulması altında çalışan ağır hizmet dişli, pinyon, taç dişli ve şaftlar için kullanılan krom-nikel-molibden alaşımlı sementasyon çeliğidir.
8620 / 20NiCrMo2-2 / 21NiCrMo2 / 1.6523; sementasyon sonrası sert ve aşınmaya dayanıklı yüzey ile tok çekirdek gerektiren dişli, mil, pim ve güç aktarım parçalarında kullanılan alaşımlı sementasyon çeliğidir.
100Cr6 / 1.3505 / AISI 52100; yüksek sertlik, aşınma direnci ve yuvarlanma yorulması performansı gereken bilya, makara, rulman bileziği ve hassas mekanik parçalar için kullanılan rulman çeliğidir.
50CrV4, 51CrV4 / 1.8159 ve SAE 6150; yaprak yay, helezon yay, torsiyon çubuğu ve dinamik yüklü parçalar için kullanılan krom-vanadyum yay çelikleri ailesidir.
39NiCrMo3 / 1.6510 ve SAE 8640; yüksek dayanım, tokluk ve yorulma direnci istenen şaft, dişli, aks ve ağır hizmet tipi makine parçalarında kullanılan alaşımlı ıslah çelikleridir.
30CrNiMo8 / 1.6580; yüksek sertleşebilirlik, tokluk ve yorulma dayanımı gerektiren ağır hizmet tipi makine, şaft, dişli ve dövme parçalarda kullanılan nikel-krom-molibden alaşım çeliğidir.
4340 / 34CrNiMo6 / 1.6582; yüksek dayanım, tokluk ve sertleşebilirlik gerektiren ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan nikel-krom-molibden alaşım ıslah çeliğidir.
5140 / 41Cr4 / 1.7035; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom alaşım ıslah çeliğidir. Dişli, şaft, aks ve mekanik aktarım parçalarında yaygın kullanılır.
Islahlı 4140 / 42CrMo4 / 1.7225 dövme çelik; su verme ve temperleme işlemiyle yüksek dayanım, tokluk ve sertlik dengesi elde edilen, ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan krom-molibden alaşım çeliğidir.
ST52-3 / S355J2G3 / 1.0570; yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan, yuvarlak, dövme, lama ve çekme boru formlarında tedarik edilebilen yapısal çelik ailesidir.
4140 / 42CrMo4 / 1.7225; yüksek dayanım, tokluk ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom-molibden alaşım çeliğidir. Yuvarlak, dövme, lama, sac ve dikişsiz boru formlarında tedarik edilebilir.
St35.8 / P235GH, basınç ve yüksek sıcaklık şartlarında kullanılmak üzere EN 10216-2 standardına göre üretilen dikişsiz kazan ve basınç borusudur. Buhar hatları, kazanlar, ısı eşanjörleri ve enerji tesisleri için uygundur.
ST52-3 dikişsiz boru; S355J2G3 ve 1.0570 referanslarıyla bilinen, yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan çelik borudur. Makine imalatı, konstrüksiyon ve genel mühendislik uygulamalarında kullanılır.
ST44 dikişsiz boru; S275JR, St 44-2 ve 1.0044 adlarıyla bilinen, makine imalatı, konstrüksiyon ve genel üretim için dengeli kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik sunan karbon çelik borudur.
4130 / 25CrMo4 / 1.7218 dikişsiz boru; dayanım, tokluk, işlenebilirlik ve kaynaklanabilirlik dengesi istenen mekanik uygulamalar için kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borudur.
4140 / 42CrMo4 ve 4150 / 50CrMo4 dikişsiz borular, yüksek dayanım, sertleşebilirlik ve tokluk gerektiren makine, hidrolik ekipman ve ağır sanayi parçalarının imalatında kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borulardır.