30CrNiMo8 / 1.6580; yüksek sertleşebilirlik, tokluk ve yorulma dayanımı gerektiren ağır hizmet tipi makine, şaft, dişli ve dövme parçalarda kullanılan nikel-krom-molibden alaşım çeliğidir.
30CrNiMo8, 1.6580 malzeme numarasıyla tanımlanan; yüksek sertleşebilirlik, tokluk ve yorulma dayanımı gerektiren uygulamalar için geliştirilmiş nikel-krom-molibden alaşım çeliğidir. Özellikle büyük veya orta-büyük kesitlerde ıslah işlemi sonrasında yüksek mekanik özellik elde edebilmesi nedeniyle ağır makine, transmisyon, otomotiv ve dövme parça uygulamalarında tercih edilir.
30CrNiMo8; krom, nikel ve molibden içeriği sayesinde sıradan orta karbonlu çeliklere göre daha yüksek sertleşebilirlik ve daha dengeli kesit içi mekanik özellik sunar. Su verme ve temperleme (+QT) işlemi ile yüksek dayanım seviyelerine ulaşabilir; doğru ısıl işlem ve kesit seçimiyle darbe yükleri altında çalışacak parçalar için güçlü bir çözüm oluşturur.
Malzeme; dövme şaftlar, dişli bileşenleri, aks ve transmisyon elemanları, ağır hizmet bağlantı parçaları ve yüksek dinamik yük altındaki makine parçalarında değerlendirilir. Nihai performans; ürün formuna, kesite, ısıl işlem reçetesine ve sertifika üzerindeki teslim koşuluna bağlıdır.
| EN çelik tanımı | 30CrNiMo8 |
| Malzeme numarası | 1.6580 |
| Temel ürün standardı | EN ISO 683-2 |
| Dövme ürün referansı | EN 10250-3 – siparişte belirtilen ürün formu için |
| Mekanik boru referansı | EN 10297-1 – boru talebinde ayrıca teyit edilmelidir |
| Eski kaynaklardaki referans | DIN EN 10083-1 |
| Yakın uluslararası referans | SAE/AISI 4340 ile birlikte anılabilir; otomatik eşdeğer değildir. |
Önemli: 30CrNiMo8 / 1.6580, 4340 veya 34CrNiMo6 ile aynı sertifikaya sahip otomatik eşdeğer malzemeler değildir. Siparişte istenen standart, ürün formu, teslim durumu ve EN 10204 3.1 malzeme sertifikası esas alınmalıdır.
| Malzeme | Karbon | Krom | Nikel | Molibden |
|---|---|---|---|---|
| 30CrNiMo8 / 1.6580 | %0,26 – 0,34 | %1,80 – 2,20 | %1,80 – 2,20 | %0,30 – 0,50 |
| SAE 4340 | %0,38 – 0,43 | %0,70 – 0,90 | %1,65 – 2,00 | %0,20 – 0,30 |
| 34CrNiMo6 / 1.6582 | %0,30 – 0,38 | %1,30 – 1,70 | %1,30 – 1,70 | %0,15 – 0,30 |
Bu malzemeler benzer ağır hizmet uygulamalarında değerlendirilebilse de kimyasal bileşimleri, sertleşebilirlik davranışları ve sertifika kapsamları farklıdır. Özellikle kritik parçalarda malzeme seçimi yalnızca ticari isim benzerliğine göre yapılmamalıdır.
Aşağıdaki değerler EN ISO 683-2 kapsamındaki tipik 30CrNiMo8 kimyasal sınırlarını gösterir. Sipariş sertifikasındaki değerler esas alınmalıdır.
| Element | Bileşim (%) |
|---|---|
| Karbon (C) | %0,26 – 0,34 |
| Silisyum (Si) | %0,10 – 0,40 |
| Manganez (Mn) | %0,50 – 0,80 |
| Fosfor (P) | %0,025 maks. |
| Kükürt (S) | %0,035 maks. |
| Krom (Cr) | %1,80 – 2,20 |
| Nikel (Ni) | %1,80 – 2,20 |
| Molibden (Mo) | %0,30 – 0,50 |
| +A | Yumuşak tavlanmış durumdur. İşlenebilirliğin öncelikli olduğu üretim aşamalarında tercih edilir. |
| +N | Normalizasyon uygulanmış durumdur. Daha dengeli yapı ve sonraki ısıl işlemler için uygun başlangıç yapısı sağlar. |
| +QT | Su verilmiş ve temperlenmiş durumdur. Nihai dayanım, sertlik ve tokluk hedeflerine göre seçilir. |
Aşağıdaki tablo, sıcak şekillendirilmiş çubuklar için tipik +QT referans değerlerini gösterir. Değerler garanti yerine geçmez; çap, etkin kesit, temperleme sıcaklığı ve sipariş standardına göre değişir.
| Kesit / Çap | Akma Dayanımı | Çekme Dayanımı | Uzama A5 | Kesit Daralması | Darbe Enerjisi KV |
|---|---|---|---|---|---|
| ≤ 16 mm | ≥ 850 MPa | 1030 – 1230 MPa | ≥ | ≥ %40 | Belirtilmemiş |
| 16 – 40 mm | ≥ 850 MPa | 1030 – 1230 MPa | ≥ | ≥ %40 | ≥ 30 J |
| 40 – 100 mm | ≥ 800 MPa | 980 – 1180 MPa | ≥ | ≥ %45 | ≥ 35 J |
| 100 – 160 mm | ≥ 800 MPa | 980 – 1180 MPa | ≥ | ≥ %50 | ≥ 45 J |
| 160 – 250 mm | ≥ 750 MPa | 930 – 1130 MPa | ≥ | ≥ %50 | ≥ 45 J |
Eski DIN kaynaklarında aynı malzeme için farklı mekanik tablolar görülebilir. Bu nedenle teknik satın alma sürecinde güncel standart, ürün formu, teslim koşulu ve sertifika üzerindeki değerler esas alınmalıdır.
Bu sıcaklıklar genel referans niteliğindedir. Nihai parça geometrisi, kesit kalınlığı, istenen sertlik ve çalışma şartları için ısıl işlem reçetesi yetkin bir ısıl işlem kuruluşu tarafından belirlenmelidir.
30CrNiMo8, tavlanmış durumda işlenebilirliği daha iyi olan bir çeliktir. +QT durumda talaşlı imalat yapılacaksa sertlik seviyesine uygun karbür takımlar, dengeli kesme parametreleri ve yeterli soğutma kullanılmalıdır.
Yüksek sertleşebilirliği nedeniyle kaynak işlemleri kontrollü yürütülmelidir. Kritik veya kalın kesitli parçalarda ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi, kaynak prosedürü ve gerekiyorsa kaynak sonrası gerilim giderme işlemi değerlendirilmelidir. Isıl işlem görmüş nihai parçalarda kaynak yapılması, mekanik özellikleri etkileyebileceği için proje mühendisi onayı olmadan tercih edilmemelidir.
Teklif talebinizde ürün formunu, çap veya kesit ölçüsünü, boyu, teslim durumunu (+A, +N veya +QT), istenen standardı, mekanik özellik hedefini, miktarı ve sertifika ihtiyacını belirtmeniz doğru malzeme seçimi için önemlidir. Basınçlı ekipman, emniyet kritik parça veya havacılık uygulamalarında yalnızca ilgili proje standardı ve onaylı sertifika kapsamındaki malzeme kullanılmalıdır.
X19NiCrMo4 (1.2764), yüksek nikel içeriği sayesinde yüksek çekirdek dayanımı, tokluk, iyi parlatılabilirlik ve ısıl işlemde düşük deformasyon hedeflenen kalıp uygulamaları için kullanılan alaşımlı bir sementasyon ve takım çeliğidir.
X20Cr13 / 1.4021, sertleştirilebilir yapısı ve orta düzey korozyon direnci ile öne çıkan martenzitik paslanmaz çeliktir. Saf Çelik’te sertifikalı, sıcak haddelenmiş ve kabuk soyulmuş yuvarlak çelik formunda değerlendirilir.
30CrMoV9 / 1.7707, krom-molibden-vanadyum alaşımlı yüksek dayanımlı bir ıslah çeliğidir. Yüksek yük, darbe ve yorulma altında çalışan miller, bağlantı elemanları ve ağır makine parçaları için değerlendirilir.
3315 çelik, 3415 çelik, 14NiCr14, 14NiCr18, 15NiCr13, 1.5752, 1.5860, sementasyon çeliği, nikel krom çeliği, dişli çeliği, özel kalite çelik, yuvarlak demir
Cf53 / C53G / 1.1213, yüksek yüzey sertliği ve tok çekirdek yapısı hedeflenen parçalar için kullanılan, indüksiyon veya alevle yüzey sertleştirmeye uygun bir karbon çeliğidir. Saf Çelik’te boru formunda değerlendirilir.
11SMnPb30 / 1.0718, yüksek kükürt ve kurşun içeriği sayesinde kısa talaş oluşumu, yüksek işleme hızı ve iyi yüzey kalitesi sağlayan kurşunlu soğuk çekme otomat çeliğidir.
ST37 dikişsiz borular; genel makine imalatı, mekanik sistemler ve hassas boru uygulamalarında kullanılan sıcak mamul veya soğuk çekme karbon çeliği borulardır. Siparişte ilgili boru standardı, teslim şartı ve sertifika açıkça belirtilmelidir.
ST37 / S235JR / 1.0037 transmisyon milleri; soğuk çekme işlemiyle üretilen, hassas ölçü toleransı, düzgün yüzey ve iyi işlenebilirlik sunan yuvarlak ve altıköşe dolu çeliklerdir.
1060 / C60 / 1.0601 ve C60E / CK60 / 1.1221; yüksek karbon oranı sayesinde ısıl işlem sonrası yüksek dayanım, sertlik ve aşınma direnci sağlayan karbon çelikleridir.
1040 / C40-C40E / 1.0511-1.1186, 1045 / C45-C45E-CK45 / 1.0503-1.1191 ve 1050 / C50-C50E / 1.0540-1.1206; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti arasında farklı dengeler sunan orta karbonlu çeliklerdir.
17CrNiMo6 / 18CrNiMo7-6 / 1.6587; yüksek tork, aşınma ve temas yorulması altında çalışan ağır hizmet dişli, pinyon, taç dişli ve şaftlar için kullanılan krom-nikel-molibden alaşımlı sementasyon çeliğidir.
8620 / 20NiCrMo2-2 / 21NiCrMo2 / 1.6523; sementasyon sonrası sert ve aşınmaya dayanıklı yüzey ile tok çekirdek gerektiren dişli, mil, pim ve güç aktarım parçalarında kullanılan alaşımlı sementasyon çeliğidir.
100Cr6 / 1.3505 / AISI 52100; yüksek sertlik, aşınma direnci ve yuvarlanma yorulması performansı gereken bilya, makara, rulman bileziği ve hassas mekanik parçalar için kullanılan rulman çeliğidir.
50CrV4, 51CrV4 / 1.8159 ve SAE 6150; yaprak yay, helezon yay, torsiyon çubuğu ve dinamik yüklü parçalar için kullanılan krom-vanadyum yay çelikleri ailesidir.
39NiCrMo3 / 1.6510 ve SAE 8640; yüksek dayanım, tokluk ve yorulma direnci istenen şaft, dişli, aks ve ağır hizmet tipi makine parçalarında kullanılan alaşımlı ıslah çelikleridir.
4340 / 34CrNiMo6 / 1.6582; yüksek dayanım, tokluk ve sertleşebilirlik gerektiren ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan nikel-krom-molibden alaşım ıslah çeliğidir.
5140 / 41Cr4 / 1.7035; dayanım, işlenebilirlik ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom alaşım ıslah çeliğidir. Dişli, şaft, aks ve mekanik aktarım parçalarında yaygın kullanılır.
Islahlı 4140 / 42CrMo4 / 1.7225 dövme çelik; su verme ve temperleme işlemiyle yüksek dayanım, tokluk ve sertlik dengesi elde edilen, ağır hizmet mekanik parçaları için kullanılan krom-molibden alaşım çeliğidir.
ST52-3 / S355J2G3 / 1.0570; yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan, yuvarlak, dövme, lama ve çekme boru formlarında tedarik edilebilen yapısal çelik ailesidir.
4140 / 42CrMo4 / 1.7225; yüksek dayanım, tokluk ve ısıl işlem kabiliyeti sunan krom-molibden alaşım çeliğidir. Yuvarlak, dövme, lama, sac ve dikişsiz boru formlarında tedarik edilebilir.
St35.8 / P235GH, basınç ve yüksek sıcaklık şartlarında kullanılmak üzere EN 10216-2 standardına göre üretilen dikişsiz kazan ve basınç borusudur. Buhar hatları, kazanlar, ısı eşanjörleri ve enerji tesisleri için uygundur.
ST52-3 dikişsiz boru; S355J2G3 ve 1.0570 referanslarıyla bilinen, yüksek dayanım, kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik dengesi sunan çelik borudur. Makine imalatı, konstrüksiyon ve genel mühendislik uygulamalarında kullanılır.
ST44 dikişsiz boru; S275JR, St 44-2 ve 1.0044 adlarıyla bilinen, makine imalatı, konstrüksiyon ve genel üretim için dengeli kaynaklanabilirlik ve işlenebilirlik sunan karbon çelik borudur.
4130 / 25CrMo4 / 1.7218 dikişsiz boru; dayanım, tokluk, işlenebilirlik ve kaynaklanabilirlik dengesi istenen mekanik uygulamalar için kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borudur.
4140 / 42CrMo4 ve 4150 / 50CrMo4 dikişsiz borular, yüksek dayanım, sertleşebilirlik ve tokluk gerektiren makine, hidrolik ekipman ve ağır sanayi parçalarının imalatında kullanılan krom-molibden alaşımlı çelik borulardır.