1040 / C40-C40E / 1.0511-1.1186 – 1045 / C45-C45E (CK45) / 1.0503-1.1191 – 1050 / C50-C50E / 1.0540-1.1206 Karbon Çelikleri

MALZEME BİLGİLERİ

1040, 1045 ve 1050 Karbon Çelikleri

1040, 1045 ve 1050; makine imalatı, otomotiv ve genel mühendislik uygulamalarında yaygın kullanılan orta karbonlu karbon çelikleri ailesidir. Bu üç kalite, ticari olarak aynı grup içinde değerlendirilse de karbon oranları, ısıl işlem davranışları, sertleşme potansiyelleri ve kaynak kabiliyetleri farklıdır.

Karbon oranı 1040’tan 1050’ye doğru yükseldikçe sertlik ve aşınma direnci potansiyeli artar. Buna karşılık işlenebilirlik, kaynak işlemi ve tokluk açısından uygulanacak prosesin daha dikkatli seçilmesi gerekir.

Kalite Adlandırmaları ve Malzeme Numaraları

Önemli teknik not: 1040, C40 ve C40E; 1045, C45 ve C45E; ayrıca 1050, C50 ve C50E tanımları ticari olarak yakın referanslar olabilir. Ancak bunlar otomatik sertifika eşdeğeri değildir. İstenen standart, malzeme numarası, ürün formu, teslim şartı ve EN 10204 3.1 sertifika gereksinimi siparişte açıkça belirtilmelidir.

Kimyasal Bileşim – SAE/AISI Referans Aralıkları

Aşağıdaki tablo, 1040, 1045 ve 1050 için kullanılan SAE/AISI referans aralıklarını gösterir. Silisyum aralığı; ürün formuna, standarda ve sipariş şartına göre değişebilir. Nihai analiz, malzeme sertifikası ile teyit edilmelidir.

C40E, C45E ve C50E gibi Avrupa özel kalite tanımlarında fosfor ve kükürt limitleri SAE/AISI referanslarından farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca isim benzerliğine göre değil, talep edilen standarda ve sertifikaya göre seçim yapılmalıdır.

1040, 1045 ve 1050 Arasında Seçim

Malzeme seçimi yalnızca karbon oranına göre yapılmamalıdır. Parçanın kesiti, çalışma yükü, darbe ihtiyacı, kaynak gereksinimi, ısıl işlem yöntemi ve hedef sertlik değerleri birlikte değerlendirilmelidir.

Teslim Şartları ve Tedarik Seçenekleri

Saf Çelik, proje gereksinimine göre 1040, 1045 ve 1050 kalitelerini farklı ürün formu ve teslim şartlarında değerlendirebilir:

• Sıcak haddelenmiş yuvarlak çelikler
• Dövme yuvarlak çelikler
• Kabuk soyulmuş veya parlak çelik seçenekleri
• Haddelenmiş durum (+AR)
• Tavlanmış durum (+A)
• Normalize edilmiş durum (+N)
• Islah edilmiş, yani su verilmiş ve temperlenmiş durum (+QT)

Mevcut çaplar, boylar, toleranslar, yüzey şartı, teslim durumu ve sertifika gereksinimi teklif aşamasında teyit edilir.

Mekanik Özellikler ve Isıl İşlem

Bu kalite ailesi için tek bir çekme dayanımı, akma dayanımı veya sertlik değeri vermek teknik olarak doğru değildir. Gerçek mekanik değerler; malzeme kalitesine, kesit boyutuna, teslim şartına ve uygulanan ısıl işleme bağlı olarak değişir.

1040, 1045 ve 1050; tavlama, normalizasyon, su verme-temperleme ve uygun parçalarda indüksiyonla yüzey sertleştirme işlemleri için değerlendirilebilir. Karbon oranı arttıkça su verme sonrası elde edilebilecek sertlik yükselir; ancak kalın kesitlerde sertlik dağılımı ve çekirdek özellikleri parça geometrisine göre değişir.

• Tavlama: İşlenebilirliği artırmak ve iç gerilmeleri azaltmak için uygulanır.
• Normalizasyon: Daha dengeli mikroyapı ve mekanik davranış için tercih edilir.
• Su verme ve temperleme: Dayanım, sertlik ve tokluk dengesini hedeflenen seviyeye getirir.
• İndüksiyonla sertleştirme: Özellikle mil, pim ve aşınan yüzeylerde yüzey sertliğini artırmak için kullanılabilir.

Hedeflenen sertlik, sertlik derinliği ve mekanik değerler; parça kesiti ile birlikte değerlendirilerek uygun ısıl işlem prosedürüyle belirlenmelidir.

İşlenebilirlik ve Kaynak Kabiliyeti

1040, 1045 ve 1050; uygun tavlama veya teslim durumunda torna, freze, delme ve taşlama işlemlerine uygundur. Karbon oranı ve sertlik seviyesi yükseldikçe kesici takım aşınması artabileceğinden, takım seçimi ve kesme parametreleri malzemenin gerçek teslim durumuna göre belirlenmelidir.

Bu malzemelerin kaynak kabiliyeti düşük karbonlu yapı çeliklerine göre daha sınırlıdır. 1045 ve özellikle 1050 kalitelerinde kalın kesit, yüksek karbon oranı ve hızlı soğuma; sertleşmiş ısı tesiri altındaki bölge ve çatlak riskini artırabilir. Kaynak gerekli olduğunda; ön tav, düşük hidrojenli sarf malzemesi, kontrollü soğutma ve gerekirse kaynak sonrası ısıl işlem onaylı kaynak prosedürüne göre değerlendirilmelidir.

Kullanım Alanları

• Şaftlar, miller, akslar ve pimler
• Göbekler, burçlar, flanşlar ve bağlantı elemanları
• Orta yüklü dişli gövdeleri ve mekanik aktarma parçaları
• İndüksiyonla sertleştirilmiş kılavuz, mil ve yatak yüzeyleri
• Otomotiv, tarım makinesi, ağır ekipman ve genel makine imalatı parçaları
• Dövme sonrası talaşlı işleme tabi tutulan endüstriyel bileşenler

Sık Sorulan Sorular

1040, 1045 ve 1050 aynı malzeme midir?

Hayır. Aynı orta karbonlu çelik ailesinde bulunurlar; ancak karbon oranları farklıdır. Bu nedenle sertleşme davranışları, işlenebilirlikleri, kaynak kabiliyetleri ve hedef kullanım alanları değişir.

CK45 ile 1045 aynı mıdır?

CK45, C45E için kullanılan eski DIN tanımıdır. SAE/AISI 1045 ile ticari olarak yakın referanslar arasında yer alabilir; ancak birebir eşdeğerlik, sertifika ve standart kontrol edilmeden varsayılmamalıdır.

1050 için hangi Avrupa referansları kullanılmalıdır?

1050 ailesi için başlıca Avrupa referansları C50 / 1.0540 ve C50E / 1.1206’dır. Siparişte istenen standardın, malzeme numarasının ve teslim şartının açıkça belirtilmesi gerekir.

Saf Çelik ile Teklif Talebi

1040, 1045 veya 1050 karbon çeliği talebiniz için çap veya kesit, boy, miktar, teslim şartı, hedef mekanik değerler ve sertifika ihtiyacınızı paylaşabilirsiniz. Saf Çelik ekibi, projenize uygun kalite ve tedarik seçeneğinin belirlenmesinde destek sağlar.